Direct naar inhoud

Richting en rust in tijden van verandering

05-03-2026 | Blog De lat ligt hoog in het vo. Tegelijkertijd verandert het speelveld sneller dan ooit. Nieuwe kerndoelen, nieuwe examenprogramma’s, aangescherpt toezicht én zorgen over prestatiedruk en toetsbelasting.

Als je richting wilt geven aan onderwijsbeleid, moet je vandaag keuzes maken met het oog op morgen. Maar waarop baseer je die keuzes? Op losse cijfers? Of op samenhangende inzichten die laten zien hoe leerlingen zich écht ontwikkelen?

“Scholen zoeken geen afrekeninstrumenten”, ziet Bert Thijs de Jong, sectormanager VO bij Cito. “Ze zijn op zoek naar houvast. Helemaal in tijden van verandering.”

Druk met doorvertaling

Want die veranderingen raken alle lagen van de school. Bestuurders kijken naar nieuwe toezichtseisen. Schoolleiders vormen hun visie op doorstroom en latere selectie. Toets- en examencommissies werken aan toets- en onderwijskwaliteit. En docenten vertalen het nieuwe curriculum door naar hun lessen. Aan de andere kant neemt de zorg toe over toetsdruk.

Waar toetsing ooit een beoordeling op één moment was, groeit nu de behoefte aan een doorlopende lijn. Niet één uitslag, maar een breed beeld over de tijd. Dat helpt bij onderbouwde gesprekken over wat een leerling nodig heeft. “Als je daarnaast béter toetst, kun je ook mínder toetsen. Dat verlaagt de druk”, weet Bert Thijs. “Voor leerlingen, voor docenten en dus voor de school.”

Eén samenhangend aanbod

Dit vraagt om een systeem dat verbindt in plaats van versnippert. Daarom bouwt Cito aan een samenhangend aanbod voor het vo. Met een combinatie van volgtoetsen en schoolexamens op online platform Woots, ondersteund door training en advies.

Leerling in beeld VO helpt scholen hun leerlingen te volgen: van brugklas tot examenjaar. Op kennis en vaardigheden, en op sociaal-emotioneel functioneren en leer-werkhouding. Zo ontstaat een compleet en betrouwbaar leerlingbeeld, dat iets zegt over waar een leerling, een klas of zelfs de hele school staat.

Als je béter toetst, kun je ook mínder toetsen

Inzicht is de sleutel

Ondertussen werkt Cito aan voortgangs- en overgangstoetsen voor alle vakken, gebaseerd op de nieuwe kerndoelen. Het geeft scholen straks concrete handvatten om hun onderwijs af te stemmen op het nieuwe curriculum. “Het draait allemaal om inzicht”, zegt Bert Thijs. “Zodat je gericht kunt bijsturen en onderbouwde keuzes maakt.”

In de bovenbouw verschuift de focus van volgen naar afronden. Daar sluiten de Cito Schoolexamens op aan, voor het voorexamen- en examenjaar. De Kijk- en luistertoetsen zijn al jaren een bekend onderdeel. Met scholen zoekt Cito nu de cocreatie op, om schoolexamens voor andere vakken te ontwikkelen. Dit voorjaar al zijn er pretests voor drie vakken op drie niveaus. 

Toetskwaliteit geborgd

Scholen kunnen ook de eigen toetsen creëren via online toetsplatform Woots, passend bij hun onderwijs en leerdoelen. Extra ondersteuning is er met training en advies. Bij het zelf toetsen maken, maar ook bij het leerlingvolgsysteem en bij de schoolexamens. Zo borgen scholen hun toetskwaliteit.

“Je wilt dat scholen weten dat ze met een stevig en solide systeem werken”, besluit Bert Thijs. “Dat het helpt, en niet belast.”

Goed voorbereid verder?

Wil je als bestuurder of schoolleider grip houden op de ontwikkeling van je leerlingen en van je school? En klaar zijn voor de toekomst? Ontdek wat Cito doet voor het voortgezet onderwijs: op cito.nl/vo. Natuurlijk komen we ook graag bij jou op school langs. Plan daarvoor je afspraak in.

Want goed onderwijs begint bij goed inzicht.

Zoeken