
Helpt een lagere weging tegen examenstress?
Janneke Froon | Manager vo divisie CTE | 16-04-2026 | Blog Of je nu rijexamen doet of een kampioenswedstrijd speelt: als het ergens om gaat voel je spanning. Logisch. Het centraal examen is ook zo’n moment voor eindexamenleerlingen – het telt, dus staat er druk op.Een beetje spanning helpt ze focussen, maar te veel stress werkt tegen ze. Kunnen wij examenmakers dat wegnemen en zou een lagere weging van het centraal examen helpen?
Wat bepaalt het cijfer nu?
Een eindexamencijfer wordt bepaald door het schoolexamen en het centraal examen. In het schoolexamen is ruimte voor onderwerpen die docenten zelf kiezen – die vrijheid is vrij uniek in vergelijking met landen om ons heen. Het centraal examen bevat stof die voor iedereen gelijk is. Zo geeft het diploma vervolgopleidingen en werkgevers zekerheid over wat geleerd is. Aan deze opzet wordt veel waarde gehecht door docenten. En leerlingen kunnen al vόόr het centraal examen zorgen dat ze met een goede start beginnen.
Zou lagere weging minder stress geven?
Je hoort dat soms over andere landen, maar dat is te simpel. Elk land regelt het anders: zo mag een leerling in Duitsland niet meedoen aan het centraal examen als de resultaten op het schoolexamen niet goed zijn, moeten leerlingen in Finland die niet worden toegelaten tot een vervolgopleiding soms een half jaar later opnieuw examen doen — en nóg hogere cijfers halen en wegen in sommige landen de centrale examens juist zwaarder (bijvoorbeeld 60% in Frankrijk, 100% in Finland). Daarbij kun je je afvragen of het eerlijk is om het centraal examen minder zwaar mee te laten tellen. Schoolexamens verschillen inhoudelijk per school en worden anders beoordeeld; ze hangen af van het oordeel van docenten.
Kunnen wij stress wegnemen?
Helaas nooit helemaal. Maar we doen er wel alles aan om examens te maken waarmee leerlingen echt kunnen laten zien wat ze kunnen. Examens die aansluiten bij wat geleerd is en contexten bevat die aanspreken. Met vragen die niet allemaal even moeilijk zijn, zodat leerlingen, als ze een vraag even niet weten, door kunnen naar de volgende en er later op terug kunnen komen. Ook verschillen de punten per vraag, waardoor ze slim met hun tijd kunnen omgaan en kunnen kiezen waar ze zich op richten.
Welverdiend!
Het diploma doet ertoe en is welverdiend! Tegelijkertijd snappen we goed dat examens spannend kunnen zijn. Met deze infographic hebben we praktische informatie op een rij gezet die leerlingen helpen bij hun voorbereiding. Wil je dieper duiken in hoe andere landen hun examens regelen? Bekijk dan onze onderzoekspagina op Cito.nl.

