‘Kijk niet alleen naar de toets, maar naar het hele systeem’

Zijn voorlopige conclusie: in het vo ligt de focus vaak op de kwaliteit van de individuele toets, terwijl juist het hele systeem bepalend is.

Hoe zorg je dat toetsing klopt?

In het voortgezet onderwijs wordt veel getoetst. Er zijn genoeg tools en checklists, waarmee scholen kunnen nagaan of een toets goed is. Maar de kwaliteit hangt niet alleen af van de toets zelf, of van de items in de toets. Ook het beleid, het programma, de organisatie en de bekwaamheid van de betrokkenen spelen een grote rol. Toch is hierover relatief weinig bekend. Welke factoren zijn belangrijk in het toetssysteem? En hoe zorg je ervoor dat het systeem klopt?

Dat waren voor Joost relevante vragen, en de aanleiding voor zijn onderzoek. Onder de noemer ‘Kwaliteitsborging en -verbetering van toetsing in het voortgezet onderwijs’ ging hij aan de slag. “Om te beginnen, wilde ik achterhalen hoe docenten, schoolleiders en examencommissieleden zelf de kwaliteit van toetsing ervaren. En welke criteria zij relevant vinden”, vertelt hij.

Inzicht in kwaliteit en keuzes 

Voor zijn onderzoek verspreidde Joost vorig voorjaar een vragenlijst onder scholen in het voortgezet onderwijs. In totaal vulden 144 respondenten van 55 scholen de vragenlijst in. De resultaten analyseerde hij zowel kwantitatief als kwalitatief.

Cito faciliteert en stimuleert het onderzoek, omdat scholen hiermee inzicht krijgen in de kwaliteit van toetsing en de (verbeter)keuzes die zij kunnen maken. Betrokken partijen zijn Cito BV, CitoLab, HAN, Fontys en Maastricht University. Met hoogleraar Desirée Joosten-ten Brinke (Maastricht University), lectoren Tamara van Schilt-Mol (HAN) en Kelly Beekman (Fontys), en onderwijskundig onderzoeker Bas Hemker (CitoLab) als begeleiders.

Als scholen ook hun toetssysteem beetpakken, kunnen ze echt het verschil maken.

Focus op de toets zelf

De voorlopige resultaten laten een duidelijk beeld zien. Docenten in het vo richten zich vooral op de kwaliteit van de toets. Een bredere, programmatische kijk op toetsing - waarin toetsen elkaar aanvullen en samen een geheel vormen - ontbreekt vaak nog.

“En dat terwijl we zelden beslissingen nemen over leerlingen op basis van één toets”, zegt Joost. “Daarvoor is een combinatie nodig van verschillende toetsvormen, toetsmomenten en disciplines. Juist met die samenhang maken we het verschil.”

Doorvertaling naar de praktijk

De definitieve onderzoeksresultaten volgen zodra Joost zijn artikel publiceert in een wetenschappelijk tijdschrift. Maar ondertussen kijkt hij al vooruit naar de praktijk. De eerste resultaten vormen de basis voor een volgende stap: samen met scholen ontdekken waaraan een tool voor kwaliteitsborging en -verbetering van toetsing in het vo moet voldoen.

Deze ontwerpprincipes worden dit jaar samen met docenten, schoolleiding en examencommissies ontwikkeld. Uiteindelijk moeten ze leiden tot die tool waarmee scholen de kwaliteit van hun toetsing beter kunnen analyseren en versterken. Ook maakt Cito de doorvertaling naar een begeleidingstraject voor scholen.

Joost besluit: “Als scholen naar het complete plaatje kijken, kunnen ze bewustere keuzes maken over de manier van toetsen en hoe dit aansluit bij hun visie. Om vervolgens te bekijken wat dit vraagt van de toetsorganisatie of de bekwaamheid van betrokkenen.”

Waardevol voor jou?

Ben je benieuwd wat de inzichten uit dit onderzoek kunnen betekenen voor jouw school? We denken, kijken en werken graag met je mee.

Plan je gratis adviesgesprek in