Direct naar inhoud
CitoLab - illustratie vergrootglas

Verbetering leesvaardigheidsonderwijs (ASTLA)

De leesvaardigheid in Nederland staat onder druk. Onderzoek laat zien dat de kans op laaggeletterdheid groeit en dat steeds minder mensen goed genoeg kunnen lezen om volledig mee te doen in onze geletterde samenleving. Daarom zijn de afgelopen jaren verschillende onderzoeken gestart en zijn veel organisaties op zoek gegaan naar een goede oplossing. Het ASTLA project is één van deze oplossingen.

Deelproject 2 - Diagnostische leesgegevens uit spraak

In het tweede deelproject is onderzocht of het mogelijk is om met gevorderde spraaktechnologie diagnostische informatie over lezen uit spraak te halen. Dit onderzoek bestond uit vijf verschillende studies die zich elk focusten op verschillende onderdelen van vloeiende leesvaardigheid: accuratesse, snelheid en expressie. Deze studies zijn onderdeel van het proefschrift van Wieke Harmsen.

Wanneer is een woord correct gelezen?

Het tellen van het aantal correct gelezen woorden in een tekst of lijst met woorden is een belangrijke maat van accuratesse die veel in bestaande leestoetsen wordt gebruikt. In deze eerste studie hebben we onderzocht in hoeverre leerkrachten het met elkaar eens zijn over welke woorden goed worden voorgelezen. Vervolgens hebben we onderzocht hoe verschillende systemen met automatische spraakherkenning de gelezen woorden beoordelen en welke van deze systemen de leerkrachtoordelen het beste kan benaderen.

Automatische analyse van lees- en spelfouten

Het Nederlands is een alfabetische taal. Dat betekent dat leren lezen en schrijven begint met het leren van de letters van het alfabet en hoe deze letters gebruikt kunnen worden om klanken weer te geven. In deze tweede studie hebben we een automatisch systeem ontwikkeld dat lees- en schrijffouten herkent als verkeerd gelezen of geschreven klank-letterkoppelingen. Dit maakt het mogelijk om lees- en schrijffouten te vergelijken. We hebben dit automatische systeem gebruikt om frequente lees- en schrijffouten te identificeren bij beginnende lezers en schrijvers en om te onderzoeken tot in hoeverre deze overlappen.

Geavanceerde maten van vloeiende leesvaardigheid

Als je spraak analyseert met behulp van automatische spraakherkenning, geeft dit niet alleen informatie over wat er is gezegd, maar ook over wanneer iets is gezegd. Dit betekent dat we naast maten van accuratesse (wat is er gelezen en klopt dit met wat er in de tekst staat) ook gedetailleerdere maten van snelheid en pauzes kunnen berekenen. Dit kan bijvoorbeeld informatie geven over of een leerling op grammaticaal correcte plekken in de zin pauzeert om adem te halen. De derde studie focuste op het automatisch berekenen van dit soort maten. Aangezien automatische spraakherkenning fouten kan maken, hebben we ook onderzocht tot in hoeverre deze fouten de validiteit van de automatische maten beïnvloedde. Verder hebben we in een vierde studie onderzocht hoe deze automatische maten relateren aan subjectieve scores van vloeiende leesvaardigheid, en in een vijfde studie hebben we voorgelezen spraak van kinderen en volwassenen met elkaar vergeleken op basis van de automatische maten.

Medewerker aan telefoon

Kunnen we je helpen?

Stel je vraag via onze kanalen of kijk in de veelgestelde vragen.
Voor scholen: Vergeet niet om het brinnummer bij de hand te hebben en/of in de mail te vermelden, zodat we jouw vraag sneller kunnen behandelen!

Bereikbaar Ma t/m vr 08.30 tot 15.00 uur
Bellen (026) 352 11 11
E-mail klantenservice@cito.nl

Zoeken