'Toetsing is nu veel vanzelfsprekender binnen onze school'

Goede toetsing vraagt om meer dan bevlogen docenten en duidelijke afspraken. Hoe zorg je ervoor dat het past bij de visie van je school én breed wordt gedragen? Op het Bernard Lievegoed College in Maastricht gingen ze die uitdaging vol aan. Samen met Cito zetten ze een meerjarig traject op om toetsbeleid, toetsbekwaamheid en examinering naar een hoger plan te tillen.

“Wat we wilden, was de kwaliteit van toetsing bij ons op school stevig beetpakken”, vertelt Sjors van den Dries, conrector kwaliteitsontwikkeling en organisatieprocessen. “Met meer samenhang, richting en deskundigheid.”

Op de weg daarnaartoe was trainer Joost Godschalk van Cito voortdurend betrokken. Van de eerste verkenning tot de scholing van examencommissie en docenten. “Juist dat maakte het zo sterk”, zegt Sjors. “Joost kent onze school, onze vragen, onze wensen en onze dynamiek. Daardoor konden we snel schakelen en steeds verder bouwen. En dat zorgde voor héél - en geen half - werk.”

Audit geeft helder vertrekpunt

Het trainingstraject begon in 2024 met een audit in een dag. In gesprekken met directie, examensecretaris, examencommissie, docenten en leerlingen ontrafelde Joost hoe het proces van toetsing op dat moment verliep bij het Bernard Lievegoed College.

“We ontdekten dat we al veel dingen goed doen. Maar er lagen ook aandachtspunten voor ons. Dat gaf ons een helder vertrekpunt. Zo konden we onze schouders zetten onder een gezamenlijk toetsbeleid, een proactieve examencommissie en toetsbekwame docenten”, vat Sjors het samen. “Omdat we serieus wilden verbeteren, hebben we dit structureel aangepakt.”

Vervolgstap: examencommissie en toetsbeleid

Na de audit besloot de school om de volgende stap te zetten. In schooljaar 2024-2025 werd de examencommissie opnieuw ingericht. De nieuwe leden gingen aan de slag met het vergroten van kennis, het verbeteren van vaardigheden en het functioneren van de examencommissie. Daarvoor volgden ze eerst de Cito-training Leden examencommissie. Om daarna in bijeenkomsten in te zoomen op vragen en verbeterpunten.

Tegelijkertijd startte een tijdelijke commissie, waarin ook Sjors een actieve rol speelde. “Het was onze missie om een breed gedragen toetsbeleid te ontwikkelen. Samen met collega’s en leerlingen hebben we onderzocht wat wij goede toetsing vinden, passend bij onze visie. Wat is belangrijk voor ons, wat zijn onze uitgangspunten, wat zijn onze waarden? Dat gesprek was minstens zo waardevol als het einddocument.”

Met toetsing willen leerlingen verder helpen, niet afrekenen.

“Het was ook best even zoeken. Want hoe kan meer aandacht voor toetsing bijdragen aan de ontwikkeling van leerlingen? Zonder dat het een afrekencultuur wordt, waarbij het alleen om cijfers draait? Dat laatste wilden we juist niet.” School bewandelde deze route zelf en haakte Joost aan als welkome sparringpartner en expert. 

Van visie naar toetsbekwame praktijk

Een aantal afgevaardigden uit beide commissies ging vervolgens nog een laag dieper. Zij bogen zich over vragen als: waar moet goed toetsbeleid aan voldoen, hoe ziet goede toetsing eruit, en hoe vertaal je dat goed door naar het dagelijks werk van docenten? De training Toetsvisie en toetsbeleid hielp daarbij.

Het resulteerde voor Bernard Lievegoed College in een toetsbeleid waarin nuttig toetsen de kern vormt. Met als doel om leerlingen inzicht te geven in waar zij staan. Ook gelijke behandeling van leerlingen, transparantie in toetsen en toetskwaliteit zijn uitgangspunten. Om handen en voeten te geven aan ‘schoolbrede toetsbekwaamheid’, doorliepen docenten uit verschillende vakgroepen en secties dit schooljaar de training Toetsbekwaamheid BKE. 

Waarde van maatwerk

“We hebben deze scholing bewust in kleinere groepen en in behapbare tijdsblokken georganiseerd”, blikt Sjors terug. “Zodat er ruimte was voor ieders inbreng, en zodat het paste in de schoolplanning. Daardoor voelde het niet als iets wat ‘erbij’ kwam.”

“Dat kunnen we Cito en Joost zeker meegeven: alle flexibiliteit, meedenkkracht, begrip en maatwerk hebben we als enorm prettig ervaren. Heel fijn in deze training, en door het totale traject heen.” Sjors heeft ook een tip: “Schep duidelijke verwachtingen bij een maatwerkprogramma. In dit geval kozen we voor kortere scholingsmomenten. Laat de deelnemers dan vooraf weten hoe de scholing er precies uitziet. Met vooral veel theorie en minder tijd voor de praktische uitwerking.” 

Tijd voor verankering en borging

Inmiddels heeft ongeveer de helft van de vaste docenten de training Toetsbekwaamheid BKE succesvol afgerond. Volgend schooljaar start er nog een groep. Daarna zijn er binnen bijna elke sectie sowieso twee collega’s die de training hebben gehad.

Het werk is nog niet klaar, maar de beweging is ingezet.

“En, nee, het werk is nog niet klaar. Maar degenen die de training hebben gevolgd, spreken elkaar aan op kwaliteit, delen ervaringen en sparren over goede toetsing. Het onderwerp leeft meer en is vanzelfsprekender geworden. Dat is een veelbelovend begin én een mooie basis. Het is nu aan ons om dit door te pakken, te verankeren en te borgen”, concludeert Sjors.

Ook werk maken van toetsing?

Wil jij - net als - Bernard Lievegoed College werk maken van toetsing? We denken graag mee. Van korte trainingen tot een schoolbrede aanpak. Altijd afgestemd op de visie en praktijk van jouw school.

Maak een afspraak met een van onze adviseurs of trainers. Bij jou op school, of tijdens een online gesprek.