Waaraan moet een goede toetsvraag voldoen?
Een set met centrale examenvragen kan niet ‘zomaar’ bij elkaar worden gezocht, maar moet aan een aantal vakinhoudelijke en toetstechnische eisen voldoen.
Vakinhoudelijke en toetstechnische eisen
Een greep hieruit:
- Het juiste niveau
- Juiste verdeling over de onderdelen van de centrale examenstof van het vak
- Juiste verdeling over vraagtypen en vraagvormen
- Bepaalde tijd
- Aansluitend op onderwijspraktijk en belevingswereld
- Onderscheidend
- Duidelijke vraagstelling en eenduidig antwoord
- Niet beledigend of kwetsend voor anderen
Het bepalen van de moeilijkheid van een vraag
De p’-waarde geeft aan hoe moeilijk een vraag is. Die waarde ligt altijd tussen 0 en 1. Bij het maken van vragen gaan we uit van p’ = 0,50: dat betekent dat gemiddeld de helft van de scorepunten op een vraag zijn behaald.
Om te weten hoe eindexamenleerlingen de vraag in de praktijk hebben ervaren delen we de gemiddelde score op de vraag, door de maximaal te behalen score. (Interpretatie: p’ boven 0,85 = heel makkelijk, p’ van 0,20 = moeilijk.)
Een goede toets bevat vragen met verschillende p’-waarden (makkelijk, gemiddeld en moeilijk).
Het belang van voldoende onderscheid
Het is belangrijk dat een vraag meet wat het moet meten: dat leerlingen die een vaardigheid of concept beheersen, een vraag goed moeten kunnen beantwoorden. Wij zeggen dan 'De vraag moet goed onderscheiden maken tussen vaardige en minder vaardige leerlingen'. Na afloop van de examens kijken we daarom naar de rit-waarde. Hoe hoger deze rit-waarde, hoe beter het onderscheid.
De rit-waarden van vragen zijn opgenomen in de toets- en itemanalyses (TIA). Handig voor docenten om zelf schooleigen toetsen mee samen te stellen!
Een centraal examen bestaat uit vragen van gemengde moeilijkheid. Bij het construeren van de vragen (met antwoorden) richten we ons op de balans van het gehele examen.
Twan Huijbers, toetsdeskundige economie havo/vwo
Maatschappelijke perspectieven
We zijn ons ervan bewust dat examencontexten verschillend kunnen worden beleefd en geïnterpreteerd. Om een examen te maken dat representatief is voor de hele maatschappij, besteden we tijdens het constructieproces op meerdere momenten bewuste en zorgvuldige aandacht aan uiteenlopende invalshoeken, stemmen en ervaringen.
Een opgave mag geen grote confrontatie vormen voor leerlingen. Bij onderwerpen zoals ernstige ziekten maken we een zorgvuldige afweging over hoe de context wordt vormgegeven. Zo kiezen we er soms bewust voor om juist niet een patiënt centraal te stellen, maar een behandelaar of een onderzoeker.
Arjen Galema, toetsdeskundige biologie
Authentieke teksten en centrale examens
Samen met betrokken vakdocenten kiezen we voor centrale examens met authentieke teksten, omdat we het belangrijk vinden om midden in de, voor examenkandidaten herkenbare, maatschappij te staan. Zouden we enkel kiezen voor speciaal voor examens samengestelde teksten of klassieke teksten, dan plaatsen we de examens verder uit de maatschappelijke realiteit. De authentieke teksten nemen we in principe zo veel mogelijk ongewijzigd op. Maar soms zijn beperkte wijzigingen nodig, om aan het niveau van de examenkandidaten te voldoen, zonder dat er inbreuk wordt gemaakt op de strekking van het werk. Hierbij kun je denken aan het vervangen van eventuele moeilijke woorden en/of het schrappen van een (deel van een) alinea, of een beperkte aanpassing in een deel van de titel.
Auditieve of visuele beperking
Voor examenkandidaten met een auditieve of visuele beperking worden centrale examens met spraaksynthese en examens in braille aangeboden. Meer informatie over deze centrale examens vind je op duo.nl.
Kunnen we je helpen?
Stel je vraag via onze kanalen of kijk in de veelgestelde vragen.
Voor scholen: Vergeet niet om het brinnummer bij de hand te hebben en/of in de mail te vermelden, zodat we jouw vraag sneller kunnen behandelen!