TDT-model

Hoe zorg je ervoor dat je lezen meet in de breedte en diepte? Het TDT-model (Toetsing van Diepte van Tekstbegrip) helpt toetsmakers om verschillende lagen in diepgang van tekstbegrip te onderscheiden. Het verbindt deelvaardigheden uit wettelijke kaders met theorieën over tekstbegrip. Het gaat er bovendien van uit dat lezers bij zakelijke en literaire teksten verwante begripsprocessen opbouwen. 

Het TDT-model onderscheidt vier betekenislagen, die telkens een diepere verwerking van een tekst vereisen: 

• Opzoeken is een oppervlakkige vorm van tekstbegrip waarbij lezers de tekst alleen oppervlakkig scannen voor concrete informatie.  
• Begrijpen vereist lokale verwerking van de tekstinhoud (zinnen of enkele alinea’s), zonder overzicht van de hele tekst.  
• Interpreteren is het begin van diep begrip en vereist bij de lezer een mentaal overzicht van de gehele tekst. Van daaruit kan de lezer nadenken over mogelijke betekenissen.  
• Reflecteren en evalueren vereist van lezers dat ze vanuit hun overzicht over de hele tekst nadenken over mogelijke toepassingen en de bruikbaarheid van de tekst (‘wereldgericht’), of dat ze de vorm en inhoud diepgaand analyseren en de kwaliteit van de tekst op zichzelf evalueren (‘tekstgericht’) 

Het TDT-model maakt nog verdere onderscheiden. Zo maakt het verschil tussen eenvoudige evaluatievragen (‘Is de beginzin van alinea 3 een mening of een feit?’) en complexe vormen van evalueren (‘Welke alinea past eigenlijk niet in de tekst, gelet op het doel ervan?’). De laatste soort evaluatievragen hoort op de laag ‘begrijpen’ thuis, omdat ze geen tekstoverzicht vereisen.