Digitalisering centrale examens (DCE)
Samen bouwen aan toekomstbestendige examens
De centrale examens in het voorgezet onderwijs zijn deels al digitaal. Digitalisering biedt kansen om examens flexibeler, toegankelijker en persoonlijker te maken. Van 2025 tot en met 2030 verkent Stichting Cito samen met het College voor Toetsen en Examens (CvTE), DUO en het ministerie van OCW bij welke vakken en vakonderdelen, digitalisering meerwaarde heeft. Dat doen we voor alle leerwegen in het vmbo, havo en vwo. Samen met scholen, docenten en leerlingen bouwen we aan toekomstbestendige examens.
Drie programmalijnen
- 1 - Verkennen van nieuwe technologische oplossingen voor examens en de examenketen. Denk aan: mogelijkheden die AI kan bieden bij het nakijken van examens of het construeren van examenvragen.
- 2 - Introductie van ICT-oplossingen voor vakinhoudelijke vernieuwingen. Denk aan: een centraal kijk- en luisterexamen voor de moderne vreemde talen.
- 3 - Doorontwikkeling van de keteninfrastructuur. Denk aan: het ontwerpen van een flexibeler en aantrekkelijker afname-omgeving.
We willen kennis en ervaring opdoen, zodat we goed onderbouwd en flexibel kunnen meebewegen met het onderwijs. Een meerjarig programma met ruimte voor experimenten is daarvoor ideaal.
Anne Fleuren, projectleider programmateam DCE
Enkele projecten binnen dit programma
Geluiden uit het veld
Looptijd: januari 2026 t/m december 2027
Het programma DCE heeft als doel om examens flexibeler, authentieker, toegankelijker en aantrekkelijker te maken. Maar hoe kijken leerlingen en hun docenten hier eigenlijk naar? Voor docenten wordt een panel ingericht van waaruit zij over langere tijd hun input kunnen leveren over verschillende vraagstukken rondom digitalisering van centrale examens. Om de input van examenkandidaten mee te kunnen nemen, denken we samen met het LAKS na over betekenisvolle jongerenparticipatie.
We vragen docenten geregeld naar hun ideeën over digitalisering en naar wat zij en hun leerlingen belangrijk vinden. Die input uit de praktijk is heel waardevol.
Stephanie Kruiper, onderwijskundige programmateam DCE
Game-based assessment in het CE
Looptijd: juli 2026 t/m december 2027
Vanuit verschillende zaakvakken klinkt de wens om ‘authentieker’ en ‘rijker’ te examineren in het centraal examen. Game-based assessment heeft de belofte tegemoet te komen aan de wens van authentieker toetsen. Kandidaten worden in een digitale simulatie voor een bepaald probleem gesteld die ze moeten oplossen. Via allerlei deelhandelingen moeten zij aangeboden informatie verwerken en integreren om tot antwoorden te komen. De digitale omgeving biedt de mogelijkheid voor de kandidaat om adaptief, met hulp op afroep, en via meerdere paden de taak uit te voeren.
Nakijken met AI
Looptijd: september 2025 t/m december 2027
De doelstelling van het project is om de mogelijkheden te onderzoeken hoe AI het nakijkproces bij de centrale examens kan ondersteunen. Hierbij wordt er niet alleen gekeken naar de vraag ‘wat is er technisch mogelijk?’, maar juist ook naar de vragen ‘wat mag er volgens de huidige wet- en regelgeving?’ en ‘wat is er dan wenselijk?’. Want dat het mag en kan, wil nog niet automatisch zeggen dat we het ook (moeten) willen. Het gaat in dit project niet om het vervangen van de mens door de machine, maar juist om de relatie tussen wat de mens moet doen en waar de machine kan ondersteunen.
Waar het om gaat is de optimale samenwerking tussen docent en AI.
Wouter Jansen, R&D specialist programmateam DCE
Digitalisering examens in Europa
Looptijd: augustus 2025 t/m mei 2026
In dit project is verkend hoe andere Europese landen hun examenketen stapsgewijs digitaliseren en welke keuzes zij daarbij maken. Op basis van interviews met vertegenwoordigers uit twaalf landen is een genuanceerd beeld ontstaan van overeenkomsten en verschillen met Nederland, met als uitgangspunt dat succesvolle buitenlandse aanpakken niet één-op-één te kopiëren zijn, door verschillen in onderwijs, governance, vakinhoud en infrastructuur.
AI moet echt waarde toevoegen voor de docent. Behoud van regie is belangrijk. Waar het om gaat is de optimale samenwerking tussen docent en AI.
Collega Wouter Jansen vertelt in het examenverslag 2026 hoe we kijken naar de inzet van AI bij het nakijken van centrale examens.
Meer weten over het programma? Lees meer op deze webpagina van regievoerder CvTE
Kunnen we je helpen?
Stel je vraag via onze kanalen of kijk in de veelgestelde vragen.
Voor scholen: Vergeet niet om het brinnummer bij de hand te hebben en/of in de mail te vermelden, zodat we jouw vraag sneller kunnen behandelen!