Integreer vaardigheden
Lezen, schrijven, spreken en luisteren zijn geen losstaande vaardigheden. Juist door deze te combineren, verwerken leerlingen informatie actiever en leggen ze verbanden. Zo versterken ze hun leesvaardigheid.
Laat lezen ergens toe leiden
Laat leerlingen niet alleen een tekst lezen, maar er ook iets mee doen. Een samenvatting schrijven, vragen formuleren of informatie verwerken in een schema helpt om de inhoud beter te doorgronden.
Geef lezen daarbij een concreet doel. Creëer functionele leestaken waarbij leerlingen bijvoorbeeld verschillende bronnen gebruiken om een advies te schrijven, een discussie te voeren of samen een probleem op te lossen.
Combineer teksten en perspectieven
Beperk je niet tot één soort tekst. Integreer zakelijke en literaire teksten en laat leerlingen informatie uit verschillende bronnen verbinden. Zo leren ze overeenkomsten en verschillen herkennen, perspectieven vergelijken en informatie samenbrengen tot een geheel.
Zet strategieën in
Strategieën zijn hulpmiddelen, geen doel op zich. Doe met modeling voor hoe je zelf een tekst aanpakt: activeer voorkennis, herken de structuur, stel vragen en controleer tussendoor of je nog begrijpt wat je leest.
Met close reading lezen leerlingen een tekst meerdere keren met een ander doel. Zo ontdekken ze nieuwe lagen en verbanden en snappen ze de tekst steeds beter.
Steek de vakgrens over
Ook bij vakken als geschiedenis en biologie moeten leerlingen teksten begrijpen. Gebruik die teksten in de les Nederlands, en stel in de andere vakken bewust taaldoelen. Besteed daarbij aandacht aan vaktermen en schooltaalwoorden. Zo ontstaat geïntegreerd lees- en schrijfonderwijs.
Pak evaluatie breed aan
Geïntegreerd werken vraagt om breed evalueren. Kijk niet alleen naar het resultaat, maar ook naar het leesproces. Bijvoorbeeld door leerlingen hardop te laten denken of te bekijken hoe ze informatie selecteren, combineren en verwerken.
Met Leerling in beeld VO volg je de ontwikkeling van leesvaardigheid. De rapportages laten zien waar je leerlingen staan en geven richting aan je onderwijs en ondersteuning.
Meer weten?
Effectieve, eigentijdse begrijpend leesdidactiek in het basisonderwijs: Wetenschappelijk eindrapport van een praktijkgerichte literatuurstudie - E. Merchie, S. Gobyn, E. De Bruyne, F. De Smedt, M. Schiepers, M. Vanbuel, P. Ghesquière, K. van den Branden en H. Van Keer (2019), Vlaamse Onderwijsraad (Vlor)
Zwakke lezers, sterke teksten? Effecten van tekst- en lezerskenmerken op het tekstbegrip en de tekstwaardering van vmbo-leerlingen - J. Land (2009), Eburon
Effectief onderwijs in begrijpend lezen: Acties voor beter leesbegrip en meer leesmotivatie - Algemeen Secretariaat van de Taalunie (2019)
Begrijpend lezen: wat is dat? De componenten die een rol spelen bij begrijpend lezen - A. van Gelderen (2018), SLO
Leerstoflijnen lezen beschreven: Uitwerking van het referentiekader Nederlandse taal voor het leesonderwijs op de basisschool - A. Oosterloo en H. Paus (2010), SLO
Passende perspectieven praktijkonderwijs: Doelenoverzichten taal en rekenen bij de sectoren - M. Haandrikman en A. van der Laan (2015), SLO
Geïntegreerd lees- en schrijfonderwijs in het vo, SLO
Ze voelt zich als een vlieg… Een voorbeeld van geïntegreerd lees- en schrijfonderwijs - Joyce Bunt en Clary Ravesloot (2016), Levende Talen Magazine